تاریخ : دوشنبه نهم اردیبهشت 1392
نویسنده : دایی هادی

مدار و نصف النهار چه خطوطی هستند؟ مدارها براي پيداكردن يك نقطه يا نقاطي بر روي نقشه يا كره ي زمين بايد مختصات آن را داشته باشيم يعني بايد طول و عرض جغرافيايي آن را بدانيم و براي اين كه طول و عرض جغرافيايي را بدانيم اوّل بايد مدارها و نصف النهارها را بشناسيم . سپس به مختصات جغرافيايي بپردازيم مدارها: دوايري فرضي هستند به موازات خط استوا كه هر چه به دو قطب شمال و جنوب نزديك شوند، كوچك ترند. بزرگ ترين دايره و مدار روي زمين استوا است كه زمين را به دو نيم‏كره ي شمالي و جنوبي تقسيم مي كند و فاصله ي اين دايره از قطب شمال و جنوب يكسان است . مدار استوا صفر درجه(مدار مبدأ) است و نقطه ي مداري قطب شمال و جنوب90 درجه در نظر گرفته شده است . بقيه ي مدارها بين صفر تا90 درجه ي شمالي و يا صفر تا 90 درجه ي جنوبي درجه بندي مي شوند. شكل بالابيانگر مدارات فرضي زمين هستند. تذکر: هر مدار با مدار مبدأ (استوا) يك زاويه را مي سازد كه درجه ي آن مدار را تشكيل مي دهد. بنابراين زاويه ي هر مدار، زاويه اي است كه در داخل كره ي زمين ساخته مي شود و نسبت به صفحه ي استوا سنجيده مي شود. نصف‏النهارها نصف النهارها دايره هايي فرضي هستند كه از دو قطب مي گذرند و بر خط استوا عمودند و در مورد هر محل هم يك نصف النهار مي توان در نظر گرفت . نصف النهارها هم مانند مدارها درجه بندي شده اند. دانشمندان يك نصف‌النهار را به عنوان مبدأ كه صفر درجه است انتخاب كرده اند كه آن نصف النهار به عنوان نصف النهار مبدأ از رصدخانه ي گرينويچ در لندن مي گذرد. مبدأ گرينويچ علامت اختصاري آن مي باشد. نصف النهار مبدأ موجب تقسيم شدن  زمين به نيم كره ي شرقي و غربي شده است كه نيم كره ي شرقي از صفر تا180  و نيم كره ي غربي هم از صفر تا180 درجه بندي شده است. مدار نصف النهار مبداء تذکر: هر نصف النهار با نصف النهار مبدأ يك زاويه اي را مي سازد كه درجه ي آن نصف النهار را تشكيل مي دهد.(مانند شكل زير) مختصات جغرافيايي هرگاه بخواهيم از جايي به جاي ديگر سفر كنيم بايد مختصات جغرافيايي آن را بدانيم تا راحت تر مسير خود را طي كرده و به مقصد برسيم . خلبان يك هواپيما هم وقتي مي خواهد از مبدأيي به مقصدي پرواز كند، مختصات جغرافيايي آن نقطه را در نظر مي گيرد و به‏راحتي به مقصد مي رسد. عرض جغرافيايي: فاصله ي مدار هر نقطه را از خط استوا برحسب درجه ، عرض جغرافيايي گويند كه ممكن است شمالي يا جنوبي باشد. عرض جغرافيايي دايره ي استوا، صفر و عرض جغرافيايي قطب شمال و قطب جنوب، نود درجه مي باشد.   طول جغرافيايي: فاصله ي نصف النهار هر نقطه از نصف النهار مبدأ برحسب درجه را طول جغرافيايي گويند . نصف النهار مبدأ، صفر درجه و اگر به طرف مشرق پيش رويم تا180 درجه ي شرقي و اگر به طرف مغرب پيش رويم تا180 درجه ي غربي طول جغرافيايي خواهيم داشت . بنابراين نيمي از نقاط روي كره ي زمين طول شرقي و نيمي ديگر طول غربي دارند. تمام مكان ها بر روي كره زمين داراي طول و عرض جغرافيايي هستند كه به عنوان مثال بصورت زير نشان داده مي شود: عرض جغرافيايي ”00’15°32 N و طول جغرافيايي ”00’50°84 W دستگاه مختصات جغرافیایی  یک دستگاه مختصات جغرافیایی یک دستگاه مختصات است که با آن می‌توان مکان هر نقطه‌ای بر روی زمین را توسط چند عدد مشخص کرد. مختصات معمولاً طوری انتخاب می‌شوند که یک عدد مکان عمودی یا ارتفاع نقطه مورد نظر را بیان کند و دو عدد هم مکان افقی را مشخص کنند. یک انتخاب معمول برای دستگاه مختصات، دستگاهی دارای ارتفاع، طول و عرض جغرافیایی است. ü     فاصله زاويه اي در سطح زمين: ü     يک درجه عرض جغرافيايي : تقريباً 111 کيلومتر يا 69 مايل است. ü     يک ثانيه عرض جغرافيايي : تقريباً معادل 30 متر يا 100 فوت است. ü     يک درجه طول جغرافيايي :تقريباً معادل 111 کيلومتر يا 69 مايل است. ü     نصف النهارها در قطبين به هم مي رسند بنابراين زاويه آنها صفر است. براي مشخص کردن جهت و مکان از درجات استفاده کنيد. 1 درجه = 60 دقيقه 1 دقيقه= 60 ثانيه ü     روشهاي تعيين مسير و جهتجهت ها در زندگي روزمره ما به صورت راست، چپ و مستقيم به کار مي آيند. اما اين سؤال هست که به سمت راست از چه جهتي؟ ü     اندازه گيري زاويه اي با اندازه گيري زاويه ميتوان جهت ها را تشخيص داد. معمول ترين اندازه گيري زاويه اي به صورت درجه است که داراي تقسيمات فرعي دقيقه و ثانيه است. ü     خطوط مرکزي براي اندازه گيري هر چيزي بايد يک نقطه شروع يا يک نقطه صفر وجود داشته باشد. رايج‌ترين و بهترين نقطه صفر در زمان استفاده از قطب نما شمال مغناطيسي و در وقت استفاده از نقشه شمال واقعي است. ü     شمال واقعيهر نقطه اي در سطح زمين که امتداد مستقيم آن به قطب شمال برسد شمال واقعي است. همه خطوط طول جغرافيايي، خطوط شمال واقعي هستند. شمال واقعي معمولاً به وسيله يک ستاره در روي قطب نما يا نقشه نشان داده ميشود.   ü     شمال مغناطيسيشمال مغناطيسي در جهت قطب مغناطيسي شمال است که به وسيله سوزن جستجوگر شمال در قطب نماي مغناطيسي مشخص ميشود. شمال مغناطيسي معمولاً به وسيله سوزنه پيکان نشان داده ميشود.  کلمات کلیدی :شمال مغناطيسي،شمال واقعي،دستگاه مختصات جغرافیایی،طول جغرافيايي،عرض جغرافيايي ،مدار نصف النهار مبداء،مبدأ گرينويچ،دوايري فرضي،مدار و نصف النهار  موقعیت نصف النهار و خط استوا
آخرین مطالب